Amin turşuları: BCAA, EAA və amino tabletlər kimə lazımdır?
Qısa cavab: BCAA üç amin turşusudur (leysin, izoleysin, valin), EAA isə bədənin özü sintez edə bilmədiyi doqquz amin turşusunun hamısı. Gündəlik zülalınız kifayətdirsə (1,4–2,0 q/kq), hər ikisindən əlavə fayda azdır. Zülal az olduqda, ac qarına məşqdə və ya protein içə bilməyəndə məntiqli ola bilər.
Amin turşusu nədir?
Zülal amin turşularından ibarətdir. Yediyiniz ət, yumurta və protein tozu həzm zamanı amin turşularına parçalanır, bədən də onlardan əzələ və digər toxumaları qurur. Yəni whey protein özü artıq bütün amin turşularını daşıyır.
BCAA və EAA: fərq
| BCAA | EAA | Whey protein | |
|---|---|---|---|
| Tərkib | 3 amin turşusu | 9 əvəzolunmaz amin turşusu | bütün amin turşuları |
| Əzələ sintezi üçün | tək başına yarımçıq | tam siqnal | tam siqnal |
| Kalori | demək olar ki, yoxdur | az | porsiyada 120–135 kkal |
Əzələ qurmaq üçün doqquz amin turşusunun hamısı lazımdır. BCAA bunun yalnız üçünü verir. Ona görə də zülalı az olan insan üçün BCAA-dan çox EAA və ya sadəcə protein məntiqlidir.
Nə vaxt mənası var?
- Ac qarına səhər məşqi. Məşqdən əvvəl yemək istəmirsinizsə, amino içkisi demək olar ki, kalorisizdir.
- Uzun məşq və ya yarış günü. Su ilə qarışdırılıb məşq ərzində içilir.
- Protein içə bilməyənlər. Südə həssaslıq və ya dad problemi olanda tablet rahatdır.
- Zülal hədəfinə çatmaq çətin olanda. Amma ucuz yol yenə də yemək və ya proteindir.
Kataloqda nə var?
- Olimp Amino 9000, 300 tablet (155 ₼): Life-Sport-da ən çox satılan amino məhsuludur, son iki ildə 33 ədəd.
- Olimp Amino 5500, 400 kapsul (110 ₼).
- Weider Amino Essential, 204 kapsul.
- Olimp BCAA Xplode Powder 280 q (50 ₼): toz, 28 porsiya, bir porsiyada 5,1 q amin turşusu.
- Weider Premium BCAA Powder 500 q.
Hamısı amino kateqoriyasındadır. Köhnə saytda «amino» 2193 dəfə, «bcaa» 1325 dəfə axtarılıb, yəni bu sual çox verilir.
Fikrimiz
Pulunuz məhduddursa, BCAA-ya xərcləməzdən əvvəl protein və kreatin alın. BCAA ən çox «dad üçün» işləyir: şirin içki məşq zamanı su içməyi asanlaşdırır. Bu da az şey deyil, amma əzələ üçün əsas töhfə deyil.
Tez-tez verilən suallar
BCAA-nı nə vaxt içmək lazımdır?
Ən çox məşq zamanı və ya ondan dərhal əvvəl, su ilə. Ac qarına məşq edirsinizsə, məhz o zaman.
BCAA və proteini birlikdə içmək lazımdırmı?
Ehtiyac yoxdur. Protein onsuz da BCAA ehtiva edir. Bir porsiya whey təxminən 5–6 q BCAA verir.
Amino tabletlər qaraciyərə zərərdirmi?
Amin turşuları zülalın tərkib hissəsidir və tövsiyə olunan dozada sağlam insanlar üçün təhlükəli hesab edilmir. Qaraciyər və ya böyrək xəstəliyi varsa, həkimlə danışın.
Arginin və sitrullin də amin turşusudurmu?
Bəli, amma onları başqa məqsədlə, qan axını və «pump» üçün içirlər. Bu barədə ayrıca yazmışıq.